Czy wzrost jest cecha dziedziczną?

Czy wzrost jest cechą dziedziczną? Wpływ genów

Badania pokazują, że czynniki zewnętrzne kształtują ostateczną wysokość ciała człowieka. To czy wzrost jest cechą dziedziczną zależy również od warunków rozwoju. Odpowiednia dbałość o zdrowie oraz właściwy sposób odżywiania determinują rozwój młodego organizmu. Warto poznać szczegóły tych zależności.

Czy wzrost jest cechą dziedziczną?

Tak, wzrost jest w dużej mierze dziedziczny, a genetyka odpowiada za większą część ostatecznego wzrostu człowieka. Nie oznacza to jednak, że geny rodziców są jedynym wyznacznikiem, ponieważ na rozwój kośćca wpływają również ważne czynniki wpływające na wzrost dziecka w okresie dorastania.

Rola genetyki i cechy poligeniczne

Genetyka odpowiada za około 60 do 80 procent ostatecznej wysokości ciała.^[1] Wysokość człowieka nie jest kontrolowana przez jeden konkretny gen, lecz stanowi cechę poligeniczną. Oznacza to, że w procesie tym bierze udział setki wariantów genetycznych dziedziczonych po obojgu rodzicach w niemal równym stopniu.

Wpływ genetyki na ostateczny wzrost człowieka bywa bardzo złożony i zależy od skomplikowanej kombinacji materiału genetycznego dziedziczonego po obojgu rodzicach.

Jak geny rodziców przekładają się na wzrost dziecka

Ostateczny wzrost dziecka jest zazwyczaj zbliżony do średniej wysokoci matki oraz ojca. Niemniej jednak, kombinacja genów bywa losowa. Z tego powodu rodzeństwo może się znacznie różnić pod względem wzrostu, ponieważ każde dziecko otrzymuje inną pulę wariantów genetycznych.

Czynniki środowiskowe i ich wpływ na potencjał genetyczny

Pozostałe 20 do 40 procent wpływu na wysokość ciała zależy od genów oraz środowiska.^[2] Aby dorastający organizm mógł w pełni wykorzystać swój potencjał genetyczny, potrzebuje odpowiednich warunków rozwoju, w tym zbilansowanej diety oraz dbałości o zdrowie.

Znaczenie diety i snu w okresie wzrostu

W okresie intensywnego wzrostu organizm potrzebuje odpowiedniej ilości białka, wapnia oraz witaminy D3. Poza odżywianiem, kluczową rolę odgrywa dobry sen - to w czasie głękogiego snu wydziela się hormon wzrostu stymulujący wydłużanie kości.

Poważne schorzenia lub przewlekłe niedożywienie w dzieciństwie mogą trwale zahamować proces wzrostu. Z tego powodu dbałość o profilaktykę zdrowotną jest tak istotna w pierwszych nastu latach życia.

Porównanie czynników determinujących wzrost

Genetyka (Potencjał wrodzony)

• Stała baza wyjściowa, której nie można zmienić
• Cecha poligeniczna dziedziczona po obojgu rodzicach
• Około 60 do 80 procent ostatecznego wzrostu

Środowisko (Warunki rozwoju)

• Czynniki w pełni kontrolowane w okresie dorastania
• Dieta, sen, aktywność fizyczna i stan zdrowia
• Około 20 do 40 procent ostatecznego wzrostu

Historia rodziny Nowakowskich

Paweł i Anna z Warszawy, mający umiarkowany wzrost, zastanawiali się, jak wysoki będzie ich syn Jan w przyszłości, obawiając się, że pozostanie niski.

Początkowo stosowali tradycyjne metody żywienia, ale zauważyli, że Jan śpi zbyt krótko przez codzienne granie na komputerze do późna w nocy.

Po konsultacji z pediatrą zmienili codzienne nawyki syna, wprowadzając stałe godziny snu oraz dietę bogatą w nabiał i witaminę D3.

Dzięki poprawie higieny snu i prawidłowemu odżywianiu chłopak wykorzystał swój genetyczny potencjał i osiągnął wzrost przekraczający średnią rodziców o kilka centymetrów.