Czy niska temperatura szkodzi?

Czy niska temperatura szkodzi? Ryzyko zawału rośnie o 31 procent

Zrozumienie jak działają mechanizmy obronne organizmu chroni przed poważnymi konsekwencjami zdrowotnymi. Odpowiedź na pytanie czy niska temperatura szkodzi kryje się w reakcji układu krążenia na silny mróz. Poznaj ukryte zagrożenia kardiologiczne i dowiedz się jak reaguje ludzkie ciało, aby skutecznie uniknąć nagłego zagrożenia życia zimą.

Czy niska temperatura szkodzi? Wprowadzenie do problemu

Niska temperatura może być szkodliwa, zwłaszcza w przypadku hipotermii, która jest stanem, gdy temperatura wewnętrzna organizmu spada poniżej 35 stopni Celsjusza. W takiej sytuacji ciało zaczyna intensywnie tracić ciepło. Prowadzi to do dreszczy i zmniejszenia przepływu krwi w naczyniach krwionośnych. To z kolei skutkuje niedotlenieniem i uszkodzeniem tkanek. Większość ludzi skupia się na odmrożeniach palców, ale jest jeden znacznie groźniejszy mechanizm obronny organizmu, który uszkadza zdrowie w ciszy - omówię go szczegółowo w sekcji dotyczącej układu krążenia.

Zjawisko to jest powszechnie bagatelizowane. Wiele osób po prostu zakłada, że zwykły chłód to nic wielkiego, dopóki nie wrócą do domu z drętwiejącymi stopami. Bądźmy szczerzy - sam kiedyś ignorowałem lekkie dreszcze podczas długich zimowych spacerów. Zmieniłem zdanie dopiero wtedy, gdy po dwóch godzinach na mrozie nie mogłem rozpiąć zamka w kurtce. Zazwyczaj już przy spadku temperatury głębokiej o 1 do 2 stopni Celsjusza wydolność fizyczna spada. Organizm wchodzi w tryb przetrwania.

Wpływ niskiej temperatury na organizm: Co dzieje się z ciałem?

Jak niska temperatura wpływa na człowieka w pierwszych minutach? Wszystko zaczyna się od skóry, która błyskawicznie rejestruje drastyczny spadek ciepła i wysyła sygnał alarmowy prosto do podwzgórza w mózgu. Zaczyna się walka.

Zwężenie naczyń krwionośnych i układ krążenia

Mózg natychmiast uruchamia mechanizm obronny. Krew przestaje dopływać do dłoni i stóp. Zimno. Bardzo zimno. To ratuje narządy wewnętrzne. Oto ten cichy zabójca, o którym wspomniałem wcześniej: drastyczny wzrost ciśnienia krwi spowodowany zwężeniem naczyń obwodowych. Pompowanie gęstszej krwi przez węższe żyły wymaga ogromnej siły. Ryzyko zawału serca w bardzo mroźne dni rośnie nawet o 31 procent wśród osób z grupy ryzyka kardiologicznego.^[2] Niewiele osób o tym wie.

Hipotermia przyczyny i skutki

Powszechna opinia głosi, że mróz po prostu hartuje. Ale z medycznego punktu widzenia, szkodliwość zimna dla zdrowia jest niezaprzeczalna, gdy przekroczymy pewną granicę. Nieznajomość pierwszych objawów hipotermii to najczęstszy błąd prowadzący do tragedii. Początkowo są to gwałtowne dreszcze - organizm w ten sposób desperacko produkuje ciepło poprzez skurcze mięśni. Następnie pojawia się dezorientacja. Jeśli dreszcze nagle ustaną, a skóra stanie się sina - to sygnał krytyczny. Oznacza to, że ciało wyczerpało zapasy energii.

Dlaczego dzieci i osoby starsze są w grupie najwyższego ryzyka?

Obawa o bezpieczeństwo dzieci i osób starszych w zimie jest całkowicie uzasadniona. Dzieci posiadają znacznie większy stosunek powierzchni ciała do masy w porównaniu do dorosłych. Szybciej się wychładzają. Co gorsza, nie mają jeszcze w pełni rozwiniętych mechanizmów termoregulacji. Z reguły też nie potrafią odpowiednio wcześnie zakomunikować, że jest im zbyt zimno podczas zabawy.

Z kolei osoby starsze często borykają się z wolniejszym metabolizmem oraz gorszym krążeniem. Ich ciało fizycznie nie potrafi wyprodukować wystarczającej ilości ciepła zastępczego. Wielu seniorów przebywa też w niedogrzanych mieszkaniach ze względów ekonomicznych. Długotrwałe przebywanie w temperaturze pokojowej poniżej 16 stopni Celsjusza potrafi drastycznie obniżyć ich temperaturę wewnętrzną, prowadząc do tak zwanej cichej hipotermii.

Objawy wychłodzenia organizmu, których nie wolno ignorować

Istnieje przekonanie, że wychłodzenie to po prostu uczucie bycia zmarzniętym. Błąd. Objawy wychłodzenia organizmu postępują etapami. Najpierw zauważysz gęsią skórkę i zasinienie warg. Potem przychodzą trudności z wysławianiem się i utrata koordynacji ruchowej. Osoba dotknięta hipotermią zaczyna zachowywać się irracjonalnie - znane są przypadki, gdzie w skrajnym stadium ludzie paradoksalnie rozbierali się, odczuwając nagłe, fałszywe uderzenie gorąca.

Materiały odzieżowe a skuteczna ochrona przed zimnem

Bawełna

• Niska - materiał nie potrafi zatrzymać nagrzanego powietrza tuż przy skórze
• Bardzo długi - mokra bawełna w niskiej temperaturze to gwarancja błyskawicznego wychłodzenia
• Krytycznie słabe - absorbuje pot niczym gąbka i natychmiast robi się zimna

Wełna Merino (Rekomendowana)

• Bardzo wysoka - naturalne mikrokieszonki powietrzne doskonale chronią przed chłodem
• Średni - schnie znacznie szybciej niż standardowa wełna owcza czy bawełna
• Dobre - co najważniejsze, wełna ta nadal izoluje termicznie, nawet gdy jest całkowicie mokra

Wysokiej klasy syntetyki (Poliester termiczny)

• Średnia do wysokiej - skutecznie zatrzymuje ciepło, często wspomagana drapaną strukturą (fleece)
• Bardzo krótki - zapobiega niebezpiecznemu zjawisku zimnego kompresu po ustaniu wysiłku
• Doskonałe - błyskawicznie transferuje pot na zewnątrz ubrania

Zimowe dojazdy Tomasza z Krakowa

Tomasz, 35-letni grafik z Krakowa, postanowił zrezygnować z auta i dojeżdżać do biura rowerem przez całą zimę. Zakładał, że jedna ogromna, puchowa kurtka narciarska i bawełniany t-shirt pod spodem spokojnie wystarczą, by pokonać 8 kilometrów przy temperaturze na minusie.

Początki były dla niego katastrofalne. Po 10 minutach pedałowania pod grubą kurtką był całkowicie mokry od potu. Gdy tylko musiał zatrzymać się na czerwonym świetle, lodowaty wiatr dosłownie przenikał go na wylot. Przez pierwsze trzy tygodnie non-stop zmagał się z przeziębieniem i silnymi bólami stawów kolanowych.

Przełom nastąpił, gdy po rozmowie ze znajomym biegaczem zrozumiał główny błąd: problemem nie był mróz, ale zatrzymana wilgoć z bawełny. Zamiast jednej pancernej kurtki, zaczął stosować system trzech warstw: obcisłej termoaktywnej, cienkiego polaru izolującego oraz lekkiej wiatrówki chroniącej przed przewiewaniem.

Po tej prostej zmianie komfort jazdy wzrósł niesamowicie. Tomasz przestał się pocić na trasie i marznąć na postojach. Zdołał utrzymać swoją rowerową rutynę do samej wiosny, jednocześnie uodparniając organizm i omijając poranne krakowskie korki.