Jak sprawdzić, który dysk jest szybszy?

Wprowadzenie: Czym i jak najszybciej przetestować nośnik danych?

Program do sprawdzenia, który dysk jest szybszy, to bez wątpienia CrystalDiskMark. Pobierz i zainstaluj darmową aplikację na komputerze, wybierz odpowiedni nośnik z listy rozwijanej w interfejsie i uruchom test sekwencyjny. Porównaj wyniki odczytu i zapisu wyrażone w megabajtach na sekundę (MB/s).

Dyski półprzewodnikowe (SSD) potrafią być od 10 do nawet 20 razy szybsze niż tradycyjne dyski talerzowe (HDD). Taka różnica drastycznie skraca czas uruchamiania systemu operacyjnego i ładowania gier. Nigdy nie zapomnę, jak po raz pierwszy zamieniłem stary sprzęt HDD na nowy model półprzewodnikowy. Spodziewałem się lekkiej poprawy, a komputer zaczął uruchamiać się w 12 sekund zamiast dwóch minut. To był całkowity szok. Zrozumienie, jak zmierzyć prędkość odczytu i zapisu dysku, pozwala uniknąć frustracji i szybko zidentyfikować ewentualne problemy z wydajnością komputera.

Dlaczego prędkość dysku ma tak wielkie znaczenie?

Szybkość nośnika danych to absolutny fundament wydajności całego sprzętu. Nawet najdroższy i najszybszy procesor będzie zmuszony czekać na informacje, jeśli magazyn danych nie dostarczy mu ich na czas. Często uważa się, że ilość pamięci RAM rozwiązuje wszystkie problemy ze spowolnieniami. Nic bardziej mylnego. To przepustowość pamięci masowej decyduje o komforcie pracy.

Wielu początkujących użytkowników skupia się wyłącznie na gigantycznych wartościach sekwencyjnych, które tak pięknie prezentują się na opakowaniach w sklepach. To błąd. W codziennym, standardowym użytkowaniu najważniejsza jest prędkość losowego odczytu i zapisu małych plików - najczęściej ukryta pod nazwą testu 4K. To właśnie ten niepozorny parametr decyduje o tym, jak szybko otwiera się okno przeglądarki, system reaguje na polecenia czy ładują się małe tekstury w grze wideo.

Jak przetestować prędkość dysku SSD i HDD: Krok po kroku

Kluczowe przygotowanie do pomiaru

Szczerze mówiąc, mój absolutnie pierwszy test wydajności zakończył się wynikiem o 40% niższym, niż śmiało deklarował to producent. Byłem święcie przekonany, że sprzęt jest po prostu zepsuty i nadaje się do zwrotu. Co się okazało? W tle ukradkiem pobierała się ogromna aktualizacja systemu operacyjnego, a przeglądarka internetowa miała otwarte kilkadziesiąt ciężkich kart. To całkowicie zaburzyło pomiar.

Przed kliknięciem przycisku startującego jakikolwiek benchmark, musisz zamknąć absolutnie wszystkie zbędne programy pracujące w tle. Tylko tyle. Ten jeden prosty krok zagwarantuje Ci miarodajny i rzetelny pomiar, oszczędzając niepotrzebnego stresu.

Odczytywanie wyników - na co patrzeć?

Uruchomienie samej procedury jest bardzo proste. Po odpaleniu interfejsu wybierasz z listy partycję - na przykład systemowy dysk C - ustawiasz wielkość pliku testowego zazwyczaj na 1 GB, a następnie klikasz zielony przycisk All. Aplikacja wykona kilkuminutową serię intensywnych zapisów oraz odczytów.

Wielu użytkowników wpada w nieuzasadnioną panikę, widząc wyraźną różnicę między prędkością odczytu a zapisu w pierwszej linijce wyników. Zazwyczaj prędkość zapisu jest zauważalnie niższa - bywa że spada o 30-50% w stosunku do odczytu w nieco tańszych modelach. Nie ma powodów do obaw. To całkowicie normalne zjawisko fizyczne dla budowy komórek pamięci NAND flash.

Zaskakujące problemy - dlaczego szybki dysk nagle zwalnia?

Oto szczegół, o którym nie przeczytasz w podstawowych poradnikach - najszybsze i najdroższe modele NVMe bardzo często dramatycznie zwalniają pod ciągłym, dużym obciążeniem. To zjawisko określane jako thermal throttling.

Sprzęt poddawany ciężkim testom nagrzewa się gwałtownie do ponad 70 stopni Celsjusza. Kontroler wbudowany w układ celowo obniża wtedy taktowanie i wydajność, aby po prostu zapobiec dosłownemu spaleniu się elektroniki. Wymusza to bardzo często dodatkową inwestycję w odpowiedni radiator odprowadzający ciepło. Jeśli więc Twój benchmark w pierwszej minucie pokazuje świetne liczby, a w trzeciej minucie transfer spada o połowę - masz problem z przegrzewaniem, a nie wadliwą pamięcią.

Porównanie popularnych programów do benchmarków

CrystalDiskMark ⭐

• Niezwykle prosty interfejs wyświetlający wartości w zrozumiałych blokach MB/s
• Znakomicie mierzy parametry 4K, kluczowe dla codziennej płynności systemu operacyjnego
• Najlepszy do szybkich, domowych testów wydajności i porównywania wyników z deklaracjami producenta

ATTO Disk Benchmark

• Wymaga podstawowej wiedzy technicznej do poprawnego odczytania wykresów słupkowych
• Skupia się bardziej na pokazywaniu, przy jakiej wielkości pliku sprzęt osiąga swoją maksymalną sprawność
• Dogłębna analiza zachowania układu przy różnych wielkościach bloków danych (od 512B do 64MB)

HD Tune Pro

• Interfejs jest dość przestarzały i przeładowany specjalistycznymi zakładkami
• Posiada osobne testy czasu dostępu, bardzo przydatne zwłaszcza przy diagnozowaniu starszych talerzowców
• Kompleksowa diagnostyka obejmująca nie tylko prędkość, ale też skanowanie w poszukiwaniu błędnych sektorów

Aktualizacja sprzętu w studiu graficznym

Piotr, montażysta wideo i grafik z Warszawy, kupił nowoczesny model NVMe najnowszej generacji, oczekując astronomicznych transferów na poziomie 7000 MB/s. Jego codzienna praca z ogromnymi plikami wideo była bardzo uciążliwa i spowalniała oddawanie projektów na czas.

Po instalacji komponentu i uruchomieniu benchmarku zobaczył wynik zaledwie 3500 MB/s. Prędkość była ucięta idealnie o połowę. Piotr był wściekły i zaczął już pisać długą reklamację do sklepu internetowego, w pełni przekonany o otrzymaniu wadliwej fabrycznie sztuki.

Przełom nastąpił po trzech godzinach nerwów, gdy ostatecznie zajrzał do papierowej instrukcji płyty głównej. Okazało się, że zamontował pamięć w dolnym porcie M.2, który był fizycznie ograniczony do obsługi starszego standardu PCIe Gen3, dławiąc przepustowość. Przełożenie małej płytki do odpowiedniego gniazda tuż pod procesorem zajęło mu raptem 10 minut.

Po ponownym teście transfery natychmiast skoczyły do 7100 MB/s. Eksport 15-minutowego filmu w najwyższej rozdzielczości, który wcześniej trwał 40 minut, skrócił się o 65%, a Piotr zaoszczędził mnóstwo czasu i niepotrzebnych nerwów z procesem gwarancyjnym.