Komu się należą pieniądze z subkonta ZUS?

Komu się należą pieniądze z subkonta ZUS i zasady

Zrozumienie zasad dziedziczenia oszczędności emerytalnych pozwala skutecznie odzyskać należne środki po zmarłym bliskim. Poznanie właściwych procedur i terminów chroni przed bezpowrotną utratą kapitału zgromadzonego w komu się należą pieniądze z subkonta zus.

Komu się należą pieniądze z subkonta ZUS?

Skomplikowane przepisy spadkowe potrafią przytłoczyć, ale odpowiedź na pytanie, kto dziedziczy pieniądze z subkonta ZUS, jest w miarę jasna. Po śmierci ubezpieczonego, środki zgromadzone na subkoncie ZUS podlegają dziedziczeniu - trafiają w pierwszej kolejności do współmałżonka, następnie do osób imiennie uposażonych, a w ostateczności do spadkobierców ustawowych.

Średnia kwota wypłacana w ramach dziedziczenia z subkonta (czyli pieniądze z subkonta ZUS po śmierci) wynosi obecnie ponad 29 000 złotych.^[1] Niestety, wiele rodzin nawet nie zdaje sobie sprawy z istnienia tych pieniędzy. Kiedy sama załatwiałam te formalności po śmierci ojca, moje dłonie dosłownie pociły się z nerwów nad stosami papierów. Byłam przerażona. Bałam się, że jeden mały błąd w rubryce sprawi, że oszczędności jego życia przepadną na zawsze. Ale jest jeden krytyczny haczyk, przez który tysiące rodzin traci te środki bezpowrotnie - opowiem o tej pułapce w sekcji dotyczącej wypłaty gwarantowanej poniżej.

Kolejność dziedziczenia, czyli kto dostaje co?

Zasady podziału są ściśle określone przez prawo. Bądźmy szczery - urzędowa logika rzadko pokrywa się z tym, co wydaje nam się sprawiedliwe. Jeśli zmarły był w związku małżeńskim, dokładnie połowa środków z subkonta przypada mężowi lub żonie w ramach tak zwanej wspólności majątkowej.

Większość wdów i wdowców spodziewa się w tym momencie przelewu gotówki na konto w banku. Nic bardziej mylnego. Pieniądze te nie trafiają do twojego portfela. Są one księgowane w formie wewnętrznego transferu na twoje osobiste subkonto w systemie państwowym. Zdziwieni? Wiele osób tak reaguje. To rozwiązanie ma za zadanie podwyższyć twoją własną, przyszłą emeryturę, a nie sfinansować bieżące wydatki.

Dopiero druga połowa środków podlega wypłacie gotówkowej. Trafia ona bezpośrednio do osób uposażonych. Ubezpieczony mógł za życia wskazać te osoby - na przykład dzieci, wnuki czy partnera - w odpowiednim formularzu. Jeśli tego nie zrobił, pieniądze wchodzą w skład masy spadkowej. To z kolei oznacza konieczność przeprowadzenia długiej procedury przed sądem lub u notariusza, aby ostatecznie ustalić, jak odzyskać pieniądze z subkonta ZUS po zmarłym.

Jak sprawdzić, czy zmarły miał subkonto?

Nie każdy ubezpieczony posiadał wyodrębnioną pulę środków. Urząd zakłada takie rejestry automatycznie dla wszystkich osób urodzonych po 1968 roku. Dodatkowo, obywatele urodzeni w latach 1949-1968 również je posiadają, o ile dobrowolnie przystąpili do otwartego funduszu emerytalnego. ^[3] W razie wątpliwości najszybszą metodą weryfikacji jest osobista wizyta w placówce urzędu z aktem zgonu.

Wypłata gwarantowana - pułapka 36 miesięcy

Oto haczyk, o którym wspominałam na samym początku tekstu. Wszystkie zasady opisane wyżej, określające, komu się należą pieniądze z subkonta ZUS, dotyczą osób, które zmarły przed osiągnięciem wieku emerytalnego. Sytuacja zmienia się drastycznie, gdy zmarły przeszedł już na emeryturę i zaczął pobierać comiesięczne świadczenie.

Wtedy uruchamia się mechanizm wypłaty gwarantowanej. Limit czasu jest tutaj bezlitosny. Masz prawo do odzyskania części środków tylko i wyłącznie wtedy, gdy śmierć bliskiej osoby nastąpiła w ciągu pierwszych 36 miesięcy od momentu przejścia na emeryturę.^[4] Każdy kolejny miesiąc życia emeryta uszczupla tę pulę wypłaty. Równo po 36 miesiącach prawo do odzyskania pieniędzy wygasa całkowicie. Kropka. Urząd nie wypłaci ani złotówki, bez względu na to, ile kapitału pierwotnie zgromadzono.

Gdzie złożyć wniosek o zwrot pieniędzy?

Zmarły posiadał tylko subkonto (bez OFE)

• Stosunkowo prosty proces realizowany przez jeden urząd
• Druk USS (Wniosek o transfer lub wypłatę środków)
• Dla osób zmarłych, które nigdy nie podpisały umowy z otwartym funduszem emerytalnym
• Bezpośrednio w placówce Zakładu Ubezpieczeń Społecznych

Zmarły należał do OFE (przed wiekiem emerytalnym)

• Uciążliwy - fundusz dzieli swoją część, a dopiero potem automatycznie zawiadamia urząd o podziale reszty
• Wewnętrzny druk danego funduszu kapitałowego
• Dla ubezpieczonych przed osiągnięciem tak zwanego wieku suwaka (10 lat przed emeryturą)
• Siedziba konkretnego Otwartego Funduszu Emerytalnego zmarłego

Zmarły pobierał emeryturę docelową

• Wymaga pilnowania rygorystycznych terminów i limitu 36 miesięcy
• Druk EWG-P (Wniosek osoby uposażonej o wypłatę gwarantowaną)
• Gdy śmierć nastąpiła w ciągu 36 miesięcy od przejścia na emeryturę
• Dowolna placówka urzędu państwowego (ZUS)

Bariera biurokracji: Historia Marka

Marek, inżynier z Krakowa, po niespodziewanej śmierci żony próbował odzyskać środki z jej państwowego konta. Był pewien, że sprawę załatwi jedną szybką wizytą w lokalnym oddziale. Żona miała 55 lat i od dawna zajmowała się domem, nie pracując zawodowo.

Wypełnił standardowy formularz, odstał dwie godziny w dusznej poczekalni i złożył dokumenty. Po miesiącu dostał pismo odmowne. Język urzędowy był tak zawiły, że Marek musiał czytać ten sam akapit cztery razy, zanim cokolwiek zrozumiał. Był sfrustrowany i bliski rezygnacji, czując, że system celowo rzuca mu kłody pod nogi.

Przełom nastąpił, gdy zadzwonił na infolinię z pretensjami. Konsultant uświadomił mu, że zmarła żona figurowała w rejestrach jako członek otwartego funduszu i nie osiągnęła jeszcze wieku emerytalnego. W takiej specyficznej sytuacji to prywatny fundusz - a nie państwowy urząd - rozpoczyna całą procedurę podziału.

Marek zmienił strategię i złożył nowe wnioski do właściwego podmiotu komercyjnego. Po zakończeniu formalności, fundusz zawiadomił państwowy urząd, który automatycznie odblokował pozostałe środki. Po trzech długich miesiącach stresu Marek odzyskał łącznie 45 000 złotych. Nauczył się boleśnie, że w sprawach spadkowych kolejność odwiedzania instytucji ma absolutnie krytyczne znaczenie.